Культура

Пісьменніка Барыса Пятровіча будзе ахоўваць паганскі бог мастацтваў

27 студзеня вызначыўся пераможца літаратурнай прэміі «Гліняны Вялес», пра што ўсяму свету паведаміў арганізацыйны камітэт гэтай літаратурнай узнагароды. Гліняны апякун творчасці і мастацтва дастанецца галоўнаму рэдактару літаратурнага часопіса «Дзеяслоў», пісьменніку Барысу Пятровічу (Сачанку) за кнігу кароткіх навел «Жыць не страшна», а самі ўручэнні каштоўнай «гліны» адбудуцца ў сакавіку ў Полацку.

Таварыства вольных літаратараў (ТВЛ) заснавала гэтую прэмію і ўпершыню зладзіла яе ўручэнне ў 1993 годзе, першым узнагародзіўшы Ігара Бабкова за кнігу паэзіі Solus Rex. Вялеса, паганскага бога мастацтваў, адмаўляючы гламур і залаты атрамант на светлых тварах купідонаў, тэвээлаўцы вырашылі ляпіць з гліны, гэтым падкрэсліўшы свой нонканфармісцкі настрой і любоў да вясковых традыцый. Лаўрэат прэміі, якая ўручаецца штогод за мастацкую кнігу, атрымлівае ў падарунак толькі кавалак жыццядайнай і словатворнай гліны — падатковая інспекцыя гэтым набыткам не зацікавілася б. Дарэчы, эскіз узнагароды падрыхтаваў мастак Сяргей Цімохаў, а вылепіў Вялеса кераміст Валеры Дунеўскі з Наваполацку.

Барыс Пятровіч адзначыў у інтэрв’ю БелаПАН, што ўспрыняў узнагароду як вялікую нечаканасць. «У мяне былі вельмі моцныя канкурэнты — вядомыя і маладыя літаратары, паэты, — сказаў пісьменнік. — У такой пачэснай кампаніі стаць найлепшым асабліва прыемна».

Лаўрэат «Глінянага Вялеса 2008» радуецца, што ў мінулым годзе ў Беларусі выйшла «вельмі шмат цікавых, выдатных, добрых кніг», у асноўным у незалежных выдавецтвах. «Я думаю, што журы было вельмі складана выбраць найлепшую кнігу. Гэта сведчыць пра тое, што беларуская літаратура жыве, а айчынныя выдаўцы заўважаюць усіх цікавых літаратараў і добрыя творы», — лічыць празаік.

У кнігу «Жыць не страшна» ўвайшлі кароткія навелы. Аўтар назваў іх фрэскамі, бо напісаны яны экспромтам і ўжо не перапісваюцца. Гэта кніга стала першай у гісторыі перакладзенай на шведскую мову без удзелу мовы-пасрэдніка — рускай ці англійскай. Шведскамоўнае яе выданне пабачыла свет напрыканцы 2008 года, яе перакладчыкам выступіў мастак і журналіст Зміцер Плакс.

Нагадаем, на прэмію «Гліняны Вялес 2008» апроч кнігі фрэсак Барыса Пятровіча былі намінаваны: першы выдадзены зборнік паэзіі Галіны Дубянецкай «Анадыямэна», кніга прозы Юрыя Станкевіча «Мільярд удараў», берлінскія верлібры «Бэрлібры» новага старшыні ПЭН-цэнтру Андрэя Хадановіча, а таксама раман «Бег» маладога мінскага пісьменніка Алякея Талстова. Усе гэтыя кнігі былі выдадзены незалежнымі выдавецтвамі.

Каардынатар прэміі паэт Алесь Аркуш рассакрэціў для «Беларускіх навін» некаторыя працоўныя моманты сёлетняга «Глінянага Вялеса».

— Чаму, на вашу думку, перамагла кніга Барыса Пятровіча, ці вы з гэтым выбарам згаджаецеся?

— Я быў бы задаволены, калі б любы з пяці намінантаў атрымаў прэмію. Кнігі ўсе вартыя ўзнагароды. Але, на жаль, прэмія толькі адна. Думаю, насамрэч «Жыць не страшна» — лепшая кніга Барыса Пятровіча. Да таго ж яна атрымала добрую рэкламу, бо пабачыла свет у Швецыі па-шведску. «Вялес» даецца за кнігу, таму ўлічваецца і паліграфічнае выкананне. «Жыць не страшна» добра выдадзена.

— Ці можна зараз, пасля абрання лепшага аўтара 2008 года, назваць тых, хто ўваходзіў у журы?

— Кожны раз я імкнуся мяняць экспертаў, каб не было сярод іх сяброў намінантаў. Раней мы экспертаў называлі. Цяпер рабіць гэта не будзем, зноў-такі каб унікнуць прыватнага. Магу толькі сказаць, што пераможную кропку ў галасаванні паставіў Леанід Дранько-Майсюк.

— За каго галасавалі вы самі і чаму?

— Я асабіста галасаваў за Галіну Дубянецкую. Чаму? Таму што такая паэія мне блізкая. Дарэчы, за Галіну галасаваў і яшчэ адзін тэвээлавец — Юры Гумянюк.

— Ці слушна тое, што побач са сталымі і сур’ёзнымі аўтарамі ў намінацыі апынуўся, напрыклад, зусім яшчэ малады Аляксей Талстоў са сваім дэбютным раманам «Бег»?

— Мы часам даём авансы. Так было, напрыклад, з Альгердам Бахарэвічам, калі мы адзначылі «Вялесам» яго першы невялічкі, яшчэ вучнёўскі, празаічны зборнік. Я спадзяюся, што і з Аляксея Талстова атрымаецца цікавы празаік. Варта яго падтрымаць.

— Чаго чакаць ад новага літаратурнага года? Што падказвае інтуіцыя?

— Думаю, гэты год будзе яшчэ цікавейшы, бо пачалася канкурэнцыя сярод выдавецтваў, сярод выдаўцоў, сярод аўтараў.