Адам Глобус. PLAY.BY. Карта

На вуліцы я знайшоў карту — 8 хрэсці. Яна ляжала на белым тонкім лёдзе «кашуляю» дагары. Я не паленаваўся, нахіліўся і перавярнуў карту...

На вуліцы я знайшоў карту — 8 хрэсці. Яна ляжала на белым тонкім лёдзе «кашуляю» дагары. Я не паленаваўся, нахіліўся і перавярнуў карту. Што азначае 8 хрэсці? Для кожнага — рознае. Залежыць ад гульні, ў якую гуляецца. Хто згубіў ці выкінуў гэтую 8? Хто і нашто выкідае карту з калоды? Задумаўся я і згадаў сваю вёску Варакомшчыну…

Адам Глобус
Адам Глобус. Літаратар, мастак і выдавец. Напісаў двадцаць аўтарскіх кніжак паэзіі і прозы, найбольш вядомыя сярод их —«Парк», «Койданава», «Толькі не гавары маёй маме» і «Дамавікамерон». Ягоныя вершы і апавяданні перакладаліся на асноўныя мовы свету і на такія экзатычныя, як асецінская ды каталонская. Сёлета ў Маскве выйшлі выбраныя творы Глобуса ў зборніку пад назваю «Лирика BY». Нягледзячы на ўсё гэта, кажа, што добрых жанчын у яго было больш, чым добрых вершаў.

Тата збіраўся напісаць апавяданне пра пустую рамку ад абраза. Ён расказаў мне, як прыехаў у нашую вёску — Варакомшчыну, як падыйшоў да дзедавай хаты і ўбачыў на плоце побач з глінянымі гладышамі ды анучамі пустую рамку ад бабінага абраза. Дзед з бабаю даўно перабраліся ў ціхі свет зарослых сасоннікам кладоў, у хаце гаспадарылі сваякі, нехта з іх і начапіў на штыкеціны драўляную рамку. Наша баба Броня — татава маці — была чалавекам глыбока рэлігійным, усё жыццё яна прахадзіла ў касцёл, таму яе хатні святы куток з абразом Божай Маці быў заўсёды прыбраны ў чысты саматканы рушнік. Пабачыўшы пустату ў рамцы, тата ў хату не зайшоў. Ён наогул болей ніколі не зайшоў у тую сваю хату. Нават калі мы разам прыехалі ў Варакомшчыну, тата пахадзіў каля рэчкі. І выпівалі мы на беразе Ятранкі, а паглядзець на дзедаў дом бацька не захацеў. Тады ён мне і расказаў пра рамку, пра пустату і пра намер пісаць кароценькае апавяданне.

Цяпер, згадваючы размову каля нашай хуткаплыннай Ятранкі, я задумаўся пра рамку. Чаму тата не ўзяў рамку сабе? Чаму не спытаў у сваякоў пра абраз Божай Маці? Чаму яго так напалохала пустата ў простым драўляным прастакутніку? Няма каму адказваць на пытанні. Тата даўно спіць пад могілкавымі клёнамі. А я задаю сабе іншыя пытанні… Чаму я не ўзяў ніводнай рэчы з дзедавай хаты? А калі б вярнуцца назад і пасля пахавання дзеда зайсці ў апусцелую хату… Ці ўзяў бы я абраз? Не. Без абраза той дом і не дом зусім. Абраз я б не ўзяў ні тады, ні зараз. Ці забраў бы я са стала дзедаў нож? Нож варта было б забраць. Толькі людзі кажуць, што нельга браць вострыя рэчы нябожчыкаў. Такія рэчы не прыносяць шчасця. І не тое, каб я надта баяўся нейкіх там забабонаў, але дзедаў нож не тая адзіная рэч, без якой я не мог бы абыйсціся. У дзедавай хаце наогул не было ніводнай рэчы, без якой я б не змог пражыць. Але думкі мае вярталі і вяртаюць мяне ў дзедаў дом за адзінай самай важнай рэччу. Калі для таты гэта быў абраз, і яго я лёгка разумею і спачуваю яму, дык якая рэч мая? Чарка для гарэлкі з яўрэйскімі літарамі, якімі напісана пажаданне піць на здароўе? Не, даўно не п’ю гарэлкі, а калі й піў, дык не са старых чарак, а з новых празрыстых і гладкіх. Я наогул не люблю распісаны і размаляваны посуд. Посуд мусіць быць аскетычна-белы і бяспрэчна-празрысты, бо я мушу бачыць тое, што ем і выпіваю. Таму ніякага посуду я не вазьму з бабіных паліцаў, нават ва ўяўленні. Ні рушнікоў, ні радзюжак, ні кажухоў з хусткамі я таксама не вазьму, як не вазьму і дзедавага інструмента. У мяне свой інструмент. Да мэблі я таксама раўнадушны, я ніколі не пераймаўся з-за якой небудзь шафы ці крэсла. Мне нават сорамна бывае за сваю рознастылёвую мэблю ў студыі і кватэры. Тады што? Што мяне вяртае ў нашую хату? Карты? Так!

Каб на адно імгненне я вярнуўся ў дзедаву хату, дык падыйшоў бы да стала і ўзяў з шуфлядкі картачную калоду бабы Броні. Яна на тых картах гадала. Праз карты яна зазірала ў будучыню. І ў яе атрымлівалася тую будучыню бачыць і прадказваць яе іншым. У той калодзе быў сакрэт. У ёй было не 52, а 49 лістоў. Трох не хапала. Гэта каб ніхто з дзяцей не паквапіўся і не стаў гуляць тымі картамі. Якіх картаў не хапала? Ты сапраўды хочаш ведаць? Не хапала 3, 7, 11. Не было званковай дамы, віновага туза і чырвовай сямёркі. Адкуль я ведаю? Чаму памятаю? Аднойчы я намаляваў гэтыя карты, каб згуляць у п’яніцу. У п’яніцу можна згуляць з самім сабою. Я нават ужо раздаў карты, але баба Броня ўбачыла і спыніла гульню. Давялося падпарадкавацца. Я папрасіў яе навучыць мяне гадаць на картах, навучыць залядаць у чужую будучыню. Яна адмовіла.

Цяпер, заглядаючы ў сваё мінулае, я спрабую дастаць з яго чароўную калоду картаў, каб навучыцца бачыць чужыя лёсы, а праз чужыя лёсы ўбачыць свой.

У таты атрымалася б зусім іншае апавяданне пра дзедаву хату і рамку, поўную пустаты. І яно б было зусім іншае, чым маё з трыма картамі, выкінутымі з калоды. Але лёс склаўся ў такі вось узор з 8 хрэсці на тонкім лёдзе.

Меркаванні калумністаў могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі.
Запрашаем чытачоў абмяркоўваць артыкулы на форуме, прапаноўваць для ўдзелу ў праекце новых аўтараў або ўласныя матэрыялы.