Алесь Мікус. ПРАЕКЦЫІ. Тры з паловай палітычных гульца

Апошнія парламенцкія выбары ў Латвіі што-нешта могуць прасвятліць пра магчымую беларускую будучыню…

 

Алесь Мікус

Алесь Мікус. Музыка, перакладчык, публіцыст. Нарадзіўся ў 1982 годзе ў Мінску. Адукацыя: аддзяленне псіхалогіі БДУ, аспірантура АПА. Рэдактар беларуска-балцкага партала Svajksta.by

Парламенцкія выбары ў Латвіі што-нешта могуць прасвятліць пра Беларусь, прыроду кіраўніка РБ і магчымую беларускую будучыню.

Для беларускага назіральніка звонку парламенцкія выбары ў Латвіі даюць багаты спажытак для аналогій і разваг.

Наш рэгіён — прамежкавы

Усходнееўрапейскі рэгіён — прамежкавы, буферны. Паміж Расіяй і Захадам. Добра гэта ці дрэнна, але гэта так. Раскол праходзіць унутры грамадстваў прамежкавых дзяржаў.

Найперш гэта такія дзяржавы, як (з поўначы на поўдзень) Латвія, Літва, Беларусь, Украіна. Калі ўлічыць даўнюю ролю палякаў у справах рэгіёну, з абмоўкамі варта далучыць яшчэ і Польшчу. На выбарах у гэтых краінах так ці іначай, адкрыта ці прыхавана, прысутныя «празаходняя» і «прарасійская» партыі.

Беларусь таксама гістарычна і геаграфічна належыць да гэтага поясу. Гэта не адмяняе таго, што Беларусь далучана да «расійскай» зоны, так як, напрыклад, Латвія і Літва далучаны да «заходняга» свету.

Латвія — найбольш паказальная

У гэтым сэнсе Латвія ўнікальная тым, што тут гэты падзел найбольш выразны з усіх краін рэгіёну. Бо ў краіне жыве значная частка рускіх, большасць з якіх не мае грамадзянства.

Ва Ўкраіне таксама багата рускіх (сапраўдных або ўяўных), але там раскол згладжваецца моўным фактарам. Яшчэ большы згладжвальны эфект мае гэты фактар у Беларусі. Што да Літвы, дык рускіх там амаль няма, таму расійскія ўплывы больш прыхаваныя, маюць эканамічны характар.

Латвія дэманструе такі расклад сілаў, які ў больш прыхаваных формах ёсць у іншых краінах. Паляразацыя больш бачная, бо тут за Захад — збольшага латышы, за Расію — збольшага рускія.

Нягледзячы на 13 партый

У парламенцкіх выбарах 4 кастрычніка ўдзельнічала 13 партыйных спісаў. Пераадолелі 5-працэнтны бар'ер толькі шэсць партый. З астатніх максімум, што хто ўзяў, гэта 1,5%.

І гэта адкрывае варты ўвагі механізм, які ўласцівы нашаму рэгіёну. На выбарах вырачаныя спаборнічаць:

1) празаходні гулец,

2) прарасійскі гулец,

3) трэцяя сіла, умоўна па-за логікай «Захад-Усход»,

4) тэхнічныя гульцы.

Тры з паловай палітычных гульца

У Латвіі прарасійская сіла — гэта партыя «Згода». Яе ўзначальвае рускі (нягледзячы на экзатычнае імя) Ніл Ушакоў, мэр Рыгі, горада з найбольшай канцэнтрацыяй рускіх.

У латвійскай палітычнай сістэме склалася так, што празаходнім гульцом з'яўляюцца, па-першае, партыя ўлады (на гэтых выбарах — «Адзінства»), па-другое — нацыяналісты з «Нацыянальнага аб'яднання».

Трэцяя сіла — Саюз «зялёных» і сялянаў. Яго ўзначальвае экстравагантны Айвар Лемберг. Вычарпальна яго можна ахарактарызаваць, што па рыторыцы, поглядах і манерах ён з таго ж цеста, як нябожчык паляк Лепер, экс-мэр Коўна Шустаўскас і беларускі прэзідэнт Лукашэнка.

Нарэшце, тэхнічныя партыі ствараюцца, каб адцягнуць галасы ў таго ці іншага боку, бо электаральная падтрымка названых трох бакоў — так ці іначай стабільная.

Латвійскі Лукашэнка

Алігарх, эксцэнтрык, экс-мэр Вэнтспілса Лемберг падобны да беларускага прэзідэнта. Калі вылучыць галоўнае, дык ён сітуацыйны (і не толькі) махінатар. Галоўнае не высокія ідэі, а «блізкая перспектыва», найперш у плане дабрабыту. Такі хітры селянін, які на высокай сцэне аказваецца дэмагогам і папулістам. Ведае, дзе паказаць сур'ёзны бок, а дзе ўхіліцца праз жарт. Такога не пераспрачаеш сярод мужыкоў у лазні.

За такі тыпаж галасуюць тыя, хто стаміўся ад процістаяння высокіх ідэй і магутных блокаў. Хто хоча «проста жыць» і «проста працаваць», «проста расціць дзяцей» і «проста адпачываць». Каб было ціха і каб было што пад'есці. Гэта людзі, стомленыя ад сучасных рытмаў.

Цікава, што дзеячы такога тыпажу адчуваюць адзін аднаго. Літовец Шустаўскас некалі напаказ прасіўся ў Беларусь, Леперава «Самабарона» зрабілася польскім партнёрам «Белай Русі». Пра процістаянне Захад-Беларусь латыш Лемберг, зусім у сваім стылі, казаў: «Усе яны, я скажу, сволачы».

Беларускі парадокс

Парадокс у тым, што такія палітыкі, як Лемберг (Лепер, Шустаўскас) — сітуацыйныя. У сітуацыі адказнасці яны робяцца бляклымі, бо няма як змухляваць. Там, дзе трэба трываласць і пастаянства, яны губляюць свой флёр.

А ў Беларусі, дзе на фоне разгубленасці і няўпэўненасці пачатку 90-х гадоў прыйшоў да ўлады Лукашэнка, такі тыпаж затрымаўся на 20 гадоў. І сыходзіць не збіраецца.

Тое, што ў прыродзе такога тыпажу — «прыжымістасць» і атрафіраванасць успрымання высокіх мэтаў, адыграла сваю ролю ў плане 1) захавання таго, што ёсць (савецкая прамысловасць, прамаскоўская арыентацыя), 2) увядзенне парадку, у якім зручна захоўваць тое, што ёсць.

Іншая рэч, што, як гэта і здараецца ў адносінах такога тыпажу з людзьмі, адсутнасць ідэйнага грунту ўрэшце даецца ў знакі.

20 гадоў ідэйныя альтэрнатывы ў Беларусі метадычна вынішчаліся, але ад шэрасці людзі пачалі стамляцца. Падзеі тыпу ўкраінскіх на нейкі час могуць гэта заглушыць страхам, але зусім выкасаваць не змогуць.

Іх працэнты — наша будучыня?

Што да выбараў у Латвіі, дык прарасійская «Згода» ўзяла амаль чвэрць галасоў выбаршчыкаў. Два празаходнія гульцы разам — амаль 40%. Лембергаўцы — амаль 20%. Два тэхнічныя гульцы — па 6-7%.

І такія, як у Латвіі, сцэнарыі на выбарах — зусім імаверная будучыня, якая можа чакаць і Беларусь у выпадку змены кіруючага рэжыму. Толькі так выразна, як у Латвіі, у Беларусі не будзе, з прычыны рускай мовы на языку і рускіх візій у галаве.

Пакуль што Лукашэнка, у згодзе са сваёй прыродай, стрымлівае ўваходжанне грамадства ў адкрытае ідэйнае процістаянне Захад-Расія такога кшталту. Бо ў выпадку такога ўваходу зусім магчымая перамога «рускай партыі» і адкрытыя рэпрэсіі ў дачыненні да празаходніх-прабеларускіх гульцоў.


  • Материал некорректен в любых сравнениях с РБ... В Латвии нет усатых личиков, вцепившихся во власть. С этой платформы и следует искать различия. Но это как математическая операция "деления на ноль"... Пробовали? Потому отбраковываю материал как бессмыслицу. Ну, если охота, то найдите 10 различий Члена с Вагиной... Успехов!
  • Ковно. Ковель. Че-та запутался в этих похожих названиях.
  • 1) Тры палітычныЯ гульцЫ а калі 3.5, то множны лік становіцца родным склонам??!! 2) Тры з паловай палітычных гульца 3) Тры з паловай палітычных гульцОЎ *************************************** хто добра ведае беларускую мову?
  • [quote="Danis"]В Латвии нет усатых личиков, вцепившихся во власть. С этой платформы и следует искать различия.[/quote] С точки зрения благополучия основной массы населения - различий почти нет. В Латвии - убитая промышленность, заросшая бурьяном пашня. Страну кормит транзит через морской порт, но там рабочих мест немного. В РБ на заработках вне страны примерно до 1 млн населения, в Латвии - от 500 тыс до 1 млн. Разница в том, что население Латвии в поисках заработка кочует в основном по Европам, а население РБ - в основном по России. Хотя... однажды лично мне довелось беседовать с жителем Риги, который зарабатывал в Минске. Сравните численность населения Латвии и РБ, посмотрите, где больше "кочевников" за заработкам, т.е. тех, кто в своей стране не находит приемлемого заработка.
  • [quote="Taranda"]С точки зрения благополучия основной массы населения - различий почти нет. В Латвии - убитая промышленность, заросшая бурьяном пашня. Страну кормит транзит через морской порт, но там рабочих мест немного. В РБ на заработках вне страны примерно до 1 млн населения, в Латвии - от 500 тыс до 1 млн. Разница в том, что население Латвии в поисках заработка кочует в основном по Европам, а население РБ - в основном по России. Хотя... однажды лично мне довелось беседовать с жителем Риги, который зарабатывал в Минске. Сравните численность населения Латвии и РБ, посмотрите, где больше "кочевников" за заработкам, т.е. тех, кто в своей стране не находит приемлемого заработка.[/quote]Таранда, самое смешное, что я пожму плечами... И слова против не скажу.
  • [quote="Danis"]...самое смешное, что я пожму плечами... И слова против не скажу.[/quote] В безвыходных ситуациях иногда только и остаётся, что смеяться(грустно?)...
  • [quote="Taranda"]С точки зрения благополучия основной массы населения - различий почти нет. [/quote] А вось тут - "почті", якога у Латвіі няма )))) http://www.belaruspartisan.org/life/283185/
  • [quote="Guess"]А вось тут - "почті", якога у Латвіі няма ))))[/quote] Сомневаюсь, что в Латвии подобного нет, вряд ли кто-то обследовал её не сей предмет. Но даже если и так, то следует учесть, что в Латвии 50% владельцев всяческого производства - западные европейцы, 40% - россияне и только 10% - местные, а госсобственности Латвии нет. Западные и восточные хозяева чаще всего бывают в Латвии наездами.
  • [quote="Taranda"]Но даже если и так, то следует учесть, что в Латвии 50% владельцев всяческого производства - западные европейцы, 40% - россияне и только 10% - местные, а госсобственности Латвии нет. Западные и восточные хозяева чаще всего бывают в Латвии наездами.[/quote] ОК. А сейчас внимание - вопрос (с): Колькі харомаў змогуць пабудаваць тыя 50,40 і 10%, калі на іхняе "всяческое проізводство" было укладзена мільярд, а прыбытку на той мілярд чакаць прыйдзецца вельмі доўга, ці не дачакацца наогул?
  • [quote="Guess"]ОК. А сейчас внимание - вопрос[/quote] Мне такие вопросы неинтересны. Неважно, кто сколько получает прибыли. Главное - какие условия для жизни имеются в стране для основной массы населения. Вот по этим параметрам у Латвия и РБ немного различий, несмотря на значительные различия в политическом устройстве. Мне показалось, что автор этой статьи пытается порассуждать на тему, что было бы в РБ, если бы в РБ имелась такая же система управления, как в Латвии. Моё мнение - было бы точно то же (для основной массы населения), что и сейчас.
  • [quote="Taranda"]Мне такие вопросы неинтересны. Неважно, кто сколько получает прибыли. Главное - какие условия для жизни имеются в стране для основной массы населения. [/quote] пасля вайны і у ССр і у Германіі галадуха сярод "основной массы населенія" была аднолькавай, але Германія не падымала узровень жыцця спекуляцыяй раст.., пардон, нафтапрадуктаў а займалася эканомікай... А "кто сколько получает прибыли" мяне не цікавіць таксама, мяне цікавіць тое, якія беларускія прадпрыемствы выпускаюць сёння канкурэнтназдольную прадукцыю і якія з іх не ляснуцца у бліжэйшыя гады (і не выкінуць на вуліцу "основную массу рабочых")
  • [quote="Guess"]пасля вайны і у ССр і у Германіі галадуха сярод "основной массы населенія" была аднолькавай, [/quote]Голодуха-то может быть была и одинаковой, только население было - разное. Немцы столетиями были приучены к расчётливости, дисциплине, упорядоченности, и т.д. и т.п. Немецкий характер дал немецкий результат.
  • [quote="Guess"]...якія беларускія прадпрыемствы выпускаюць сёння канкурэнтназдольную прадукцыю... [/quote] Ну будут они выпускать "канкурэнтназдольную прадукцыю", да только если все доходы от продажи её пойдут на очередную цацку (стадион, ледовый дворец,очередной модернизец, фестиваль и прочий разгуляй, и т.п.), то всем легче станет? Купят медали и будут гордиться?
  • [quote="Guess"]хто добра ведае беларускую мову?[/quote] Прашу прабачыць мяне за тое, што пишу па-беларуску рускими литарами, таму што их у мяне няма, але мне вельми захацелась адказаць на ваша пытанне. Вось тут, хто спрабуе карыстацца беларускай мовай, яе нихто не ведае, нихто не ведае, што у беларускай мове, акрамя слоуникавага перакладу, иснуе яшчэ и сэнсоуны, напрыклад: 3) "Тры з паловай палітычных гульцОЎ", так сказ у беларускай мове не можа иснаваць, як кажуць, у прыродзе, таму што гаворка идзе пра жывых людзей -- гульцоу, а палова жывога чалавека не иснуе, гэта сэнсоуная памылка пры пабудавнни беларускамоунага сказа. Яшчэ раз прабачце за рускамоуныя литары, больш на беларускай мове ими писаць па магчымасци не буду.
  • [quote="shl,goz"]Прашу прабачыць мяне за тое, што пишу па-беларуску рускими литарами, таму што их у мяне няма, але мне вельми захацелась адказаць на ваша пытанне. Вось тут, хто спрабуе карыстацца беларускай мовай, яе нихто не ведае, нихто не ведае, што у беларускай мове, акрамя слоуникавага перакладу, иснуе яшчэ и сэнсоуны, напрыклад: 3) "Тры з паловай палітычных гульцОЎ", так сказ у беларускай мове не можа иснаваць, як кажуць, у прыродзе, таму што гаворка идзе пра жывых людзей -- гульцоу, а палова жывога чалавека не иснуе, гэта сэнсоуная памылка пры пабудавнни беларускамоунага сказа. Яшчэ раз прабачце за рускамоуныя литары, больш на беларускай мове ими писаць па магчымасци не буду.[/quote]Шлёма, а мне падабаецца твая магцымасць здарыцца неузначай - беларусскамоуным... Респект и уважуха...
  • Выбачайце, калi я пiшу па-беларуску, то заужды маю шмат памылак...
  • [quote="Danis"]Шлёма, а мне падабаецца твая магцымасць здарыцца неузначай - беларусскамоуным... Респект и уважуха... [/quote] А ты не "каверкай" мою родную мову, а лучше возьми и выучи!!!
  • [quote="Danis"]маю шмат памылак.[/quote] РАБЛЮ, а не маю.
  • [quote="Danis"]неузначай[/quote] Нет такого слова в белорусском языке.