Глеб Лабадзенка. БЕЛАРУСЬ. Хто хоча займець сабе рукапісы Рыгора Барадуліна?

У Менску выйшла ўнікальная кніга Рыгора Барадуліна “Лепей”, да якой меў шчасьце крыху спрычыніцца...

Фота Джона Кунстадтэра

Глеб Лабадзенка. Нарадзіўся ў 1986 годзе ў Менску. Скончыў Коласаўскі ліцэй (2004), журфак БДУ (2009). Працуе журналістам ад 2000 году. У 2004-2008 гадох – у газэце “Комсомольская правда” в Беларуси”, у 2009-2011-х – у “Звяздзе”. Ад 2011-га – фрылансер.

Выдаў кнігі “Pager-вершы” (2005),“дзіцячая заМова” (2013), уклаў непадцэнзурнае выданьне “Ладдзі Роспачы” Уладзімера Караткевіча (2010). Інтарэсы – дасьледваньне гісторыі роду Радзівілаў, архітэктура, краязнаўства, вандроўкі па Беларусі. Ад 2007 году вядзе блог.

У Менску выйшла ўнікальная кніга Рыгора Барадуліна “Лепей”, да якой меў шчасьце крыху спрычыніцца.

Гэта зборнік рукапісаў паэта, складзены зь яго нататнікаў. У кнізе няма ніводнай друкаванай літары, усё напісана класікам ад рукі. Нават нумары старонак, зьмест і выходныя дадзеныя. Кніга ідзе не самотна, а цэлым падарункавым камплектам у ладным чахле. Да яе прыкладаецца набор прыватных здымкаў паэта ў канверце, кожнае фота падпісанае ім на адвароце. Некалькі здымкаў мамы паэта ніколі раней не друкаваліся — яны падпісаныя самой Кулінай Андрэеўнай. Скажам, здымак, дзе мама стаіць зь сяброўкай у вушацкім фотаатэлье ды аўтограф: “дарагому сынку ат дьвюх падружак толкі падружка трошку мордачку скрывіла”. Альбо самы ўнікальны здымак набора — бацька паэта Іван Рыгоравіч. Ён загінуў на вайне, і дасюль было вядомае ці не адно-адзінае ягонае фота. А тут — такая знаходка!

Натуральна, што прачытаць цэлую кнігу рукапісаў ня кожнаму будзе адразу лёгка, таму да кнігі ідзе падарункам аўдыёдыск, дзе ўсе 103 вершы бліскуча чытае народная артыстка Беларусі Зінаіда Бандарэнка.

Што да вершаў, то самы раньні датаваны 1952-м годам і падпісаны псэўданімам “Алесь Чабор”. Завяршае кнігу верш, напісаны ў верасьні 2013 году. Дзе яшчэ такое пабачыш — рукапісныя вершы за 61 год (!).

Форму кнігі падказаў сам почырк Барадуліна, які даўно стаў графічным брэндам. Гэта як беларускія руны. Нават той, хто не да донца даўмеецца сэнс, адчуе, што тут ёсьць нешта важнае і галоўнае.

Тое, што Барадулін не баіцца апынуцца голым перад чытачом, стала ясна пасля выхаду кнігі “Паслаў бы табе душу” — перапіскі паэта з мамай. Там чытач дазнаўся, што малады, акрылены паэт не заўсёды пачэсна абыходзіўся з мамай, якой прысьвяціў потым палову сваёй творчасьці… Далёка не заўсёды ўпапад адказваў на маміны лісты ды прыходзіў на вакзал атрымліваць кранальныя перадачы з дому. Прызнацца ва ўсім гэтым — вялікая мужнасьць Барадуліна.

У гэтай кнізе паэт аголены ад першай да апошняй старонкі. Ці ня сьмелы крок — паказаць чытачу ня выпеставаныя чыставыя вершы, а накіды, крэсьленьні, перапісваньні, пошукі?.. Добра відаць, як аўтар шукае патрэбнае слова ці вобраз, ажно пакуль яго самога не задаволіць вынік.

Што было найвялікшым адкрыцьцём падчас працы з нататнікамі Барадуліна? Раптоўнае разуменьне, наколькі дзядзька Рыгор розны — і шчыры ў гэтай рознасьці — на суседніх старонках. Вось вам вершаванае перастварэньне малітвы “Ойча наш…”, а вось — цераз пару старонак — зацемка пра пеўня, які “хоць худы, ды ёбкі” (аўтар сам не ставіць тут шматкроп’я). Вось верш “Пусьці ў душу Хрыста…”, а сьледам — “Паганскія багі”…

Гэтую рознасьць Барадуліна можна назваць коратка: ад “Здубавецьця” (кнігі моцных народных прыбабунек) да “Кстоў” (кніга духоўных вершаў). Цяжка прыгадаць іншага аўтара, чые далягляды творчасьці былі б настолькі шырокія!

Дык вось, сябры, увесь апісаны вышэй цуд ужо зьявіўся ў кнігарнях — і кожны з вас можа стаць ягоным шчасьлівым уладальнікам!

Нашто вам кніга рукапісаў Рыгора Барадуліна? Не, ня толькі як зборнік вершаў або цікавы сувенір. У наш час усё, ажно да паэзіі, чытаецца па дыяганалі. Тут такі нумар ня пройдзе! Хоць почырк дзядзькі Рыгора і ня самы “лекарскі”, аднак з наскоку ня ўсё прачытаеш. Чытаць Барадуліна нясьпешна, асэнсоўваючы — вось да чаго штурхае гэты зборнік.

Што такое “Лепей”? Гэтак назваў свой самы сьвежы нататнік сам Рыгор Барадулін. Там думкі паэта селяцца і цяпер, калі вы чытаеце гэты допіс. Назва для такой кнігі — лепей няма. Пачынаеш чытаць — а з кожнай старонкай усё лепей, лепей і лепей…

P.S. Знайсьці кнігу можна ў кнігарнях “Кніжны салон” (Калініна, 5) “Акадэмкніга” (Незалежнасьці, 72), “Логвінаў” (Незалежнасьці, 37а). А калі з дастаўкай, то на сайтах prastora.by ды imbryk.by

Апроч таго, запрашаю ўсіх на новаствораны афіцыйны сайт Рыгора Барадуліна — baradulin.by

 

Меркаванні калумністаў могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі. 
Запрашаем чытачоў абмяркоўваць артыкулы на форуме, прапаноўваць для ўдзелу ў праекце новых аўтараў або ўласныя матэрыялы.